ادرار سوختگي در کودکان

پوست با سطحي حدود 2 مترمربع، يکي از بزرگ ترين اعضاي بدن است که 16 درصد وزن بدن را تشکيل مي ‌دهد و سد محافظتي بين محيط خارج با عضلات، اعضاي دروني، رگ‌هاي خوني و اعصاب بدن است. ظاهر پوست به طور گسترده‌اي تغيير مي ‌کند و اين تغيير نه تنها ناشي از عواملي همچون افزايش سن است، بلکه نشان دهنده ي نوسانات هيجاني و سلامت جسمي و روحي فرد نيز هست.

با اين همه، اصول مشخصي وجود دارد که با به کار بستن آنها مي‌ توان روند اين تغييرات طبيعي را آهسته کرد و سلامت و زيبايي پوست را حفظ نمود.

مراقبت از پوست كودكان

حتماً شما هم با انواع و اقسام فرآورده‌هايي كه براي پوست كودكان تهيه شده و در اغلب داروخانه‌ها موجود است، برخورد كرده‌ايد؛ مثل كرم مرطوب‌كننده بچه، لوسيون‌هاي پاك‌كننده، لوسيون‌هاي ضدآفتاب، كرم پاي بچه‌ و ... .

پوست شيرخواران، نوزادان و كودكان ساختاري متفاوت از پوست بزرگسالان دارد. اين تفاوت‌ها به‌ طور عمده شامل نازك تر بودن لايه خارجي پوست(اپيدرم)، كمتر بودن ضخامت لايه محافظ شاخي پوست، كمتر بودن فيبرهاي كلاژن و الاستين و در نتيجه كاهش مقاومت و انعطاف‌پذيري پوست، عدم تمايز كامل غدد مولد چربي و عرق پوست و تراكم كمتر فوليكول‌هاي مولد مو است. به دليل اين اختلاف، پوست شيرخواران نسبت به بزرگسالان لطيف تر، نازك تر و در برابر آسيب‌هاي محيطي حساس تر و تحريك‌پذيرتر است. از سوي ديگر چون كودكان و شيرخواران قدرت و اختيار دفع ادرار و مدفوع را ندارند، ناگزير والدين از پوشك يا پارچه(کهنه) و لاستيكي استفاده مي‌ كنند.

تماس مداوم با پوشك مرطوب و آلوده، حساسيت پوست نسبت به آمونياك موجود در ادرار، تجمع باكتري‌هاي موجود در مدفوع، تكرار دفع ادرار و مدفوع به ‌ويژه در كودكاني كه با شير مادر تغذيه مي‌‌ شوند و حساسيت نسبت به مواد شوينده‌ جهت تميزكردن كهنه، موجب مي‌ شوند كه پوست شيرخوار در محل تماس با پوشك يا كهنه و لاستيك دچار قرمزي و التهاب شود كه به اين حالت در اصطلاح "ادرار سوختگي" مي ‌گويند.

ادرار سوختگي به علت عدم توجه و پيشگيري نكردن صحيح، به وفور ديده مي‌ شود و در صورت عدم درمان به موقع مي ‌تواند، عوارض شديدتري مانند عفونت‌هاي قارچي يا باكتريايي را به دنبال داشته باشد.

همچنين حساسيت‌هاي پوستي ناشي از تماس مكرر پوست نوزادان با انواع مواد شوينده و صابون‌ها، علاوه بر ايجاد انواع آلرژي‌ها در نوزادان و شيرخواران، با از بين بردن لايه چربي سطح پوست نوزاد، موجب خشكي پوست، حساسيت، خارش يا اگزماي پوستي مي ‌شود.

اين گونه موارد، استفاده از مواد و فرآورده‌هاي محافظ پوست كودكان را الزامي مي‌ كند.

ادرار سوختگي کودکان

يکي از عوارض پوستي شايع در ميان کودکان ادرار سوختگي است. بعضي از کودکان ممکن است نسبت به آمونياک موجود در ادرارشان واکنش نشان دهند. اين واکنش مي‌ تواند از حالت سرخ‌شدن کشاله ران، پوسته پوسته شدن، تاول‌هاي ريز، حتي حالت زخم شدن توأم با خارش و گاهي سوزش، خود را نشان بدهد. قارچ يا عفونت باکتريايي نيز مي ‌تواند به اين عارضه اضافه شود.

علت

سه مورد اصلي را مي ‌توان در ايجاد ضايعات کشاله ران کودکان عنوان کرد:

1) عامل آمونياکي‌ ادرار

2) عامل تماسي

3) ساير بيماري‌هاي پوستي

محل ادرار سوختگي

در کودکان اين عارضه تا مرز پوشک درگيري ايجاد مي کند. باسن، قسمت پاييني شکم و قسمت داخلي ران اغلب درگير مي‌ شود. اگر عارضه مقداري طول کشيده باشد، پوست در محل ضايعه کمي کلفت خواهد شد.

اگر عوامل ايجادکننده اين عارضه همچنان ادامه داشته باشند، ممکن است ساير قسمت‌هاي بدن نيز گرفتار شوند، يعني مشکل توسعه پيدا کرده و حتي ممکن است قسمت اصلي عارضه نيز زخمي شود.

درمان

چنانکه گفته شد، تماس با ادرار و آمونياک موجود در آن از عواملي است که اين عارضه را ايجاد مي ‌کند، پس:

- بايد تا حد امکان از بستن پوشک و نايلون به محل خودداري کنيد، ولي اگر گاهي استفاده از پوشک لازم باشد، بهتر است از دو تا سه عدد پوشک با هم استفاده کرد تا جذب ادرار بيشتر شده و تماس بدن با ادرار کمتر شود.

- بايد از شستشوي بيش از حد محل با آب و صابون و مواد ضدعفوني کننده خودداري کنيد. پس از شستشو با آب، در صورت لزوم از صابون‌هاي ملايم استفاده شود و سپس محل به طور کامل خشک شود.

- زدن پودر بچه مي ‌تواند کمک‌کننده باشد.

- بهتر است به جاي استفاده از حوله، براي خشک کردن، محل را پس از شستشو با باز گذاشتن و هوا خوردن خشک کنيد.

- بايد از پوشک هايي با بسته بندي و نشان استاندارد استفاده کنيد. بعضي از پوشک‌ها خود حالت آلرژي(حساسيت) ايجاد مي‌ کنند و آلرژي زمينه‌ساز سوختگي ادراري مي ‌شود.

اگر با رعايت کردن موارد گفته شده ضايعه بهبود نيافت، بهتر است به پزشک مراجعه کنيد. زيرا همانطور که گفته شد، ممکن است قارچ يا عفونت باکتريايي به اين عارضه اضافه شود و بيماري‌هاي ديگري مي ‌تواند عامل ايجاد کننده و يا حتي تشديد کننده آن باشند که در اين باره تشخيص افتراقي و درمان آنها با پزشک متخصص است.

پیش بینی بیماری قلبی

● پیش بینی بیماری قلبی
بیماری های قلبی و سکته مغزی هنوز هم علت ۵۰ درصد مرگ و میرها هستند. گرچه کلسترول را به عنوان مهمترین عوامل خطرسازاین بیماری ها می شناسند، اما ۸۰ درصد افرادی که به بیماری قلبی مبتلا هستند دارای کلسترول طبیعی هستند. تا به حال تعداد بسیار زیادی عوامل خطرساز برای بیماری های قلبی شناخته شده اند و تحقیقات جدید نشان می دهد که ۲۵ درصد افراد حداقل یکی از آنها را دارند. عوامل خطرسازکلاسیک مانند فشار خون بالا، افزایش کلسترول پلاسما و مصرف سیگار فقط در ۵۰ درصد بیماران مبتلا به بیماری های عروق کرونر قلب نقش دارند. دانشمندان به طرق مختلف عوامل خطرساز را تقسیم بندی کرده اند. یکی از این تقسیم بندی ها آنها را از نظر اصلاح پذیر بودن تفکیک می کند. در این روش سن، جنس و نژاد در گروه غیرقابل اصلاح و کلسترول، فشار خون و چاقی در گروه اصلاح پذیر قرار می گیرند.
یکی از جامع ترین تقسیم بندی ها عوامل خطرساز را به سه گروه عمده تقسیم می کند:
۱) عوامل خطرساز بزرگ و مستقل: شامل سن، مصرف دخانیات و فشار خون بالا
۲) عوامل خطرساز مربوط به شیوه زندگی: مانند تغذیه، چاقی و عدم فعالیت فیزیکی
۳) عوامل خطرساز نوظهور: از قبیل لیپوپروتئین (a)، هموسیستئین، فاکتورهای انعقادی و بعضی از آپولیپوپروتئین ها
از طرف دیگر عوامل خطرساز را به دو گروه ژنتیکی و اکتسابی تقسیم می کنند که بعضی از آنها مانند هموسیستئین، کلسترول و تری گلیسرید در هر دو گروه جای می گیرند. بیماری قلبی را امروزه به عنوان یک بیماری ژنتیکی که تحت تاثیر عوامل محیطی نیز قرار می گیرد، می شناسند. محققان تا به حال ۲۵۰ ژن شناسایی کرده اند که در بیماری های عروق کرونر قلب نقش دارند.
به طور کلی متخصصان علم ژنتیک معتقدند که توارث بیماری های قلبی- عروقی بسیار پیچیده بوده و در اکثر موارد از الگوی غالب یا مغلوب پیروی نمی کند. در هر فرد میزان ریسک ابتلا به بیماری های عروق کرونر قلب تقریباً مابین آن چیزی است که والدین او دارا هستند.
● فرآیند به وجود آمدن تصلب شرائین
آتروم که همان واحد تشکیل دهنده گرفتگی عروق است حاوی مقادیر زیادی از ذرات ناپایدار است که همان رادیکال های آزاد هستند و در فرآیند اکسیداسیون به مولکول های دیگر متصل می گردند. این ذرات گرچه در بدن افراد سالم نیز وجود دارند اما عوامل محیطی مانند سیگار و ویروس ها باعث تولید مقدار بیشتری از آنها می شود. هنگامی که رادیکال های آزاد در جدار عروق آزاد می شوند با LDL (کلسترول بد) واکنش اکسیداسیون انجام داده و کلسترول اکسید شده روی دیواره عروق رسوب می کند.کلسترول در قالب یک پلاک تجمع پیدا کرده و سخت می گردد. اما این پایان ماجرا نیست، آسیبی که از این طریق به جداره عروق وارد می شود به سیستم ایمنی بدن پیغام داده و باعث تجمع گلبول های سفید در آن ناحیه می گردد و این فرآیند پاسخ التهابی را شروع می کند. گلبول های سفید اجزای بیگانه (کلسترول اکسید شده) را بلعیده و به سلول های دیگری تبدیل می گردند. سلول های جدید قادرند به سلول های صاف عضلانی حمله کنند. اگر سیستم ایمنی آسیب بیشتری حس کند موادی را به نام سیتوکین آزاد می کند که باعث تحریک بیشتر گلبول های سفید می شود. این مواد همچنین باعث تحریک کبد جهت تولید و ترشح فیبرینوژن و CRP نیز می گردند. در مرحله بعدی کلسیم در جداره شریان ها رسوب کرده، شریان ها سخت شده و نهایتاً جریان خون در آنها کند می گردد. کند شدن جریان خون باعث افزایش خطر به وجود آمدن لخته می شود. اگر لخته مسیر جریان خون را کاملاً مسدود کند سکته قلبی اتفاق می افتد.
● عوامل خطرساز نوظهور
۱) هموسیستئین: در تبدیل اسید آمینه ضروری متیونین به سیستئین، اسید آمینه حد واسطی وجود دارد به نام هموسیستئین. گوشت و پنیر، مواد غذایی غنی از متیونین هستند که باعث تولید هموسیستئین اضافی می گردند. اگر هموسیستئین متیله شود به گلوتاتیون تبدیل می گردد. گلوتاتیون مهمترین ماده ضد پیری، آنتی اکسیدان و سم زدا در بدن است. به طور کلی متیلاسیون به عنوان رمز کند شدن پیری و حفاظت از بدن در برابر مواد سمی شناخته می شود. پایین بودن گلوتاتیون به مثابه بالا بودن هموسیستئین است.یکی از آنزیم هایی که در متابولیسم هموسیستئین نقش دارد CBS است. کسانی که در هر دو آلل CBS موتاسیون داشته باشند دچار بیماری هموسیستئینوری می شوند. در این بیماری مقدار هموسیستئین پلاسما آنقدر بالا است که به ادرار راه می یابد و بیماران در بچگی به صدمات مغزی و تصلب شرائین مبتلا می شوند. کسانی که فقط یک آلل منفرد غیر طبیعی داشته باشند ناقل محسوب شده و سطح هموسیستئین خون آنها در حد متوسط افزایش نشان می دهد.
هموسیستئین از راه های مختلف به عروق آسیب می رساند:
▪ سوپراکسید و پراکسید هیدروژن تولید می کند که هردو به لایه داخلی یا اندوتلیوم شریان ها صدمه می رسانند.
▪ فرم فعال آن به نام تیولاکتون هموسیستئین باعث تجمع پلاکت ها می شود.
▪ باعث تغییر در مقدار فاکتورهای انعقادی شده بنابراین تشکیل لخته را آسان می سازد.
دانشمندان با اطمینان کامل می گویند که افزایش هموسیستئین در بیماری زایی تصلب شرایین نقش مهمی داشته و این افزایش می تواند به علت کمبود ویتامین های B۶، B۱۲ و فولات و همچنین نقص های ژنتیکی، عوامل سمی، تغییرات هورمونی و پیری باشد. متخصصان آمریکایی معتقدند که ۴۰ درصد سکته های قلبی ممکن است مرتبط با بالا بودن غلظت هموسیستئین خون باشد. مطالعات دیگر نشان داده است ۳۰ درصد افرادی که در مراحل ابتدایی بیماری های عروق کرونر قلب بوده دارای هموسیستئین بالا هستند. بسیاری از محققان معتقدند که غلظت بالارونده هموسیستئین، حتی اگر در محدوده طبیعی باشد، را می توان به عنوان عوامل خطرسازمحسوب کرد.برای پایین آوردن سطح هموسیستئین ابتدا می توان از تجویز اسید فولیک استفاده کرد. اگر غلظت هموسیستئین خون از این طریق به سطح مطلوب نرسد باید ویتامین های B۶ و B۱۲ را به درمان افزود.
حرارت دادن، خشک کردن، اشعه دادن و کنسرو کردن مواد غذایی درصد زیادی از ویتامین های فوق را تخریب می کند. از این رو گروه هایی از مردم که از پروتئین های گیاهی تازه و دست نخورده استفاده می کنند بسیار کمتر از آنهایی که غذاهای مدرن می خورند به بیماری های قلب و عروق دچار می شوند. عنصر روی نیز مانند ویتامین های گروه B، عامل ضروری برای عملکرد صحیح آنزیم های متابولیزه کننده هموسیستئین است و وجود آن در غذای روزانه ضروری است. این عنصر فاقد ذخیره عملی در بدن است و از آنجایی که مصرف مکمل های آهن جذب روده ای روی را کاهش می دهد توجه به رژیم غذایی روزانه مهم است. بنشن، پسته، گردو، بادام و گوشت از منابع خوب روی هستند.
۲) آپولیپوپروتئین E۴: آپولیپوپروتئین قسمتی از لیپوپروتئین است که عاری از مولکول های چربی بوده و نقش مهمی در جابه جایی چربی ها در پلاسما دارد. آپولیپوپروتئین E دارای سه نوع E۲، E۳ و E۴ است که وجود نوع E۴ آن تاثیر زیادی بر روی غلظت LDL دارد.مطالعات زیادی ثابت کرده است که حضور آپولیپوپروتئین E۴ با افزایش سطح LDL و آپولیپوپروتئین B همراه است. مطالعه ای که در مرکز بیماری های ژنتیک و قلب آمریکا انجام شده بیانگر این مطلب است که چربی های خون پس از صرف غذا در افرادی که آپولیپوپروتئین E۴ دارند، با بقیه متفاوت است. این تفاوت می تواند افزایش خطر ابتلا به بیماری های عروق کرونر قلب را در این افراد توضیح دهد. از طرف دیگر مقدار کاهش کلسترول پس از درمان با لواستاتین و کلستیپول در افراد دارای نوع E۴ کمتر بوده است. پیش از این، ارتباط آپولیپوپروتئین E۴ با بیماری آلزایمر کاملاً شناخته شده بود.
۳) لیپوپروتئین (a): این لیپوپروتئین شامل LDL و یک پروتئین غیرطبیعی به نام آپولیپوپروتئین (a) است. حدود ۳۰ درصد افراد مبتلا به بیماری های قلبی- عروقی سطح بالایی از لیپوپروتئین (a) را دارند. ژنی که غلظت لیپوپروتئین (a) را کنترل می کند بر روی کروموزوم ۶ قرار داشته و بر طبق اصول مندلی به ارث می رسد. بنابراین ۵۰ درصد فرزندانی که از والدین با لیپوپروتئین (a) بالا به دنیا می آیند، لیپوپروتئین (a) بالا دارند. عملکرد فیزیولوژیکی لیپوپروتئین (a) به خوبی شناخته نشده است اما عقیده بر این است که به علت شباهت های ساختمانی، لیپوپروتئین (a) می تواند با پلاسمینوژن رقابت کرده و در نتیجه در مکانیسم حل شدن لخته که به طور طبیعی همیشه در بدن اتفاق می افتد اختلال ایجاد کند. پلاسمینوژن ماده ای است که در بدن تولید شده و به شکسته شدن لخته خون کمک می کند. از طرف دیگر مشخص شده است که لیپوپروتئین (a) نسبت به اکسیداسیون بسیار حساس است و روند تشکیل آتروم در حضور آن تسهیل می شود.همچنین ثابت شده است که لیپوپروتئین (a) در افرادی که سابقه خانوادگی سکه دارند، بالاتر است. جالب اینکه هموسیستئین و لیپوپروتئین (a) فعالیت یکدیگر را تقویت می کنند.
۴) آپولیپوپروتئین A۱: آپولیپوپروتئین A۱ قسمت پروتئینی مولکول HDL (کلسترول خوب) است و نقش ساختمانی دارد. بعضی موتاسیون ها در ژن آپولیپوپروتئین A۱ باعث پایین آمدن سطح HDL می گردد و این امر می تواند از عوامل بیماری های عروق کرونر قلب باشد. آپولیپوپروتئین A۱ مهمترین پذیرنده کلسترول غیر استریفیه از بافت های محیطی است و به همین دلیل کاهش غلظت آن در خون باعث پیشرفت تصلب شرایین می گردد. این پپتید همچنین در تخریب مولکول فیبرینوژن نقش دارد و باعث کاهش ترومبوز می شود. اگر سطح سرمی آپولیپوپروتئین A۱ کمتر از حد نرمال باشد به عنوان عوامل خطرسازبیماری های عروق کرونر قلب محسوب می گردد. مصرف سیگار میزان آپولیپوپروتئین A۱ را کاهش داده ولی ورزش و سیمواستاتین آن را افزایش می دهند.
۵) آپولیپوپروتئینB: این آپولیپوپروتئین جزیی از ساختمان LDL است و موتاسیون ژن آن باعث می گردد LDL بیش از حد معمول در خون باقی بماند و در نتیجه امکان به وجود آمدن بیماری های عروق کرونر افزایش می یابد. ارزش آپولیپوپروتئین B و آپولیپوپروتئین A۱ در تشخیص و درمان کسانی است که اختلالات چربی خون دارند اما غلظت LDL آنها پایین و یا نرمال است. به هرحال مشخص شده است که آپولیپوپروتئین B و آپولیپوپروتئین A۱ خطر ابتلا به بیماری های قلبی را بهتر از LDL نشان می دهند و به علاوه نشانگر بهتری برای پیگیری درمان نیز هستند.
۶) :CRP (hs-CRP)high sensitivity التهاب منطقه ای که پلاک در آن تشکیل شده است باعث تحریک ساخت و ترشح CRP در مقادیر پایین تر از سایر بیماری های التهابی می شود. روش های معمولی حساسیت لازم برای ردیابی مقادیر ناچیز CRP که در مراحل اولیه بیماری های عروق کرونر آزاد می شود را ندارند. روش های بسیار حساس می تواند مقادیر بسیار پایین را که با بیماری های عروق کرونر در ارتباط است، اندازه گیری کند.
طبق دستورالعمل مرکز کنترل و پیشگیری بیماری ها (CDC) آزمایش hs- CRP باید دو بار و به فاصله دو هفته انجام گیرد و معدل آن دو در نظر گرفته شود و بیمار نیز از نظر متابولیکی در وضعیت ثابتی قرار داشته باشد. اگر مقدار hs- CRP بیشتر از ۱۰ میلی گرم در لیتر باشد آزمایش تکرار شده و بیمار از نظر وجود بیماری های التهابی و عفونی مورد بررسی قرار می گیرد. افزایش CRP سال ها قبل از ظهور اولین مشکلات عروقی در خون قابل تشخیص است.
۷) فیبرینوژن: بالا بودن میزان فیبرینوژن پلاسما خطر تشکیل لخته را افزایش می دهد. غلظت های بالاتر از نرمال به عنوان عوامل خطرسازشناخته می شود. افزایش فشار خون، چاقی، بالا رفتن سن، یائسگی و مصرف سیگار باعث افزایش فیبرینوژن می گردند. از طرف دیگر ورزش فیبرینوژن را کاهش می دهد.
۸) تری گلیسرید ۵۰ درصد مردانی که بیماری قلبی دارند دارای ژنی هستند که باعث ظهور نوع کوچک تر و سنگین تر LDL در خون می شود که به آن الگوی B می گویند. وجود این نوع LDL با افزایش متوسط تری گلیسرید همراه است و متابولیسم لیپوپروتئین ها را به گونه ای تحت تاثیر قرار می دهد که باعث افزایش ریسک بیماری های عروق کرونر می گردد. به نظر می رسد قابلیت اکسیداسیون بیشتر این نوع LDL نسبت به نوع بزرگ تر می تواند افزایش بروز تصلب شرائین را توجیه کند. همچنین این ذرات به علت مقاومت در برابر عمل فیزیولوژیک پاک کنندگی گیرنده های LDL خطر بیشتری برای تصلب شرائین ایجاد می کنند. یکی دیگر از دلایل افزایش خطر بیماری های عروق کرونر در افراد دارای تری گلیسرید بالا، کاهش همزمان HDL است که با مکانیسم های مختلف صورت می پذیرد.با توجه به اینکه بستگان درجه اول کسانی که در سنین پایین دچار تصلب شرائین شده اند بیشتر از مردم عادی در معرض ابتلا به این بیماری هستند به همین دلیل غربالگری اعضای خانواده از نظر صفاتی که در افراد بیمار یافت می شود، بسیار مهم است.

مروري بر ديابت بارداري

ديابت اختلالي است که در آ‌ن سازگاري بدن با ميزان قند خون تغيير مي‌کند. ديابت به دو نوع تقسيم‌بندي مي‌شود: ديابت نوع اول و ديابت نوع دوم.

در ديابت نوع اول که معمولا در افراد جوان رخ مي‌دهد پانکراس يا لوزالمعده قادر به توليد انسولين کافي نيست.

ديابت نوع دوم بيشتر شايع است و غالبا کودکان و بزرگسالان را مبتلا مي‌کند. در ديابت نوع دوم بدن نسبت به انسولين مقاومت مي‌کند. اين نوع ديابت با چاقي، بيماري‌هاي قلبي- عروقي و ساير مشکلات همراه است.

زناني که هرگز مبتلا به ديابت نبوده‌اند ممکن است در دوران بارداري به ديابت مبتلا شوند که به آن "ديابت بارداري" مي‌‌گويند.

اين حالت در بارداري نياز به ارزيابي، توجه و درمان ويژه دارد. ديابت بارداري معمولا بعد از زايمان از بين مي‌رود، اما ممکن است در بارداري‌هاي بعدي، مجددا نمايان شود يا ممکن است در سال‌هاي بعد، فرد را مستعد ابتلا به ديابت نوع دوم کند.

خطرات ديابت براي زنان باردار

* بزرگي يا ماکروزومي جنين(وزن جنين بيش از حد طبيعي است)

* هيپوگليسمي نوزادي(کاهش قندخون در نوزاد)

* احتمال بيشتر براي سخت‌زايي (زايمان سخت به دنبال بزرگي جنين، به دليل اين که جنين قادر به عبور از لگن مادر نيست)

* تولد جنين با نقايص مادرزادي

* افزايش احتمال زايمان سزارين، يا زايمان طبيعي به همراه عمل جراحي کوچک و احتمال بيشتر براي استفاده از فورسپس(دستگاه کمک‌کننده خروج جنين)

* افزايش خطر زايمان زودرس يا تولد نوزاد مرده

کنترل زنان باردار مبتلا به ديابت

آنچه که از اهميت خاصي برخوردار است، کنترل ديابت قبل از تصميم‌گيري براي بارداري است. بنابراين مراقبت‌هاي قبل از بارداري در زناني که ديابت دارند بسيار ضروري است. کنترل قند خون از بروز خطرات و عوارض ديابت در مادر و جنين مي‌کاهد. درمان ساير بيماري‌هاي مزمن که ممکن است همراه با ديابت اتفاق بيفتند، مانند بيماري‌هاي قلبي، پرفشاري خون و بيماري‌هاي عروق خوني محيطي بسيار مهم است و شانس به دنيا آوردن نوزادي سالم را افزايش داده و عوارض مرتبط با بارداري را در مادران کاهش مي‌دهد. بنابراين کنترل منظم قند خون ضروري است.

بسياري از داروهايي که براي ديابت استفاده مي‌شود، براي زنان باردار ممنوع است. پزشک داروهاي خاصي را براي درمان ديابت اين زنان تجويز مي کند. همچنين داروهاي رقيق‌کننده خون و درمان‌هايي را هم براي کنترل فشار خون براي او در نظر مي‌گيرد. گاهي هم ممکن است داروهاي بدون نسخه يا داروهاي گياهي با توصيه پزشک استفاده شود.

زنان باردار مبتلا به ديابت نوع دوم ممکن است به انسولين نياز داشته باشند، حتي اگر قبل از بارداري از انسولين استفاده نکرده باشد. زنان بارداري که انسولين دريافت مي‌کنند، لازم است تا ميزان انسولين را تنظيم نمايند.

زنان مبتلا به ديابت بارداري هم ممکن است در دوران بارداري به انسولين احتياج پيدا کنند

پانکراتيت

التهاب لوزالمعده (پانکراتيت)

پانکراس يا لوزالعمده عضوي حياتي است که در قسمت بالا و عقب شکم واقع شده و متشکل از سه قسمت سر، تنه و دم است. قسمت سر آن در قوسي از اثني‌عشر(دوازدهه) قرار گرفته و ترشحات خود را همراه ترشحات صفرا(که از کبد به وسيله مجراي صفراوي خارج مي‌ شود)، به داخل دوازدهه مي ‌ريزد.

لوزالمعده حاوي دو گروه سلول‌ است:

1- يک گروه سلول هايي که در داخل آن ها آنزيم‌هاي لازم براي هضم مواد غذايي ساخته مي ‌شود.

2- سلول‌هاي ديگري به نام "جزاير لانگرهانس" که ترشح‌کننده انسولين و ساير هورمون‌هاي تنظيم‌کننده قند هستند.

آنزيم‌هاي لازم براي هضم مواد غذايي، به صورت غيرفعال و داخل کيسه‌هايي ميکروسکوپي در لوزالمعده ذخيره شده اند که پس از خوردن غذا به وسيله محرک‌هاي عصبي و شيميايي به داخل دوازدهه مي ريزند. سپس در آنجا به وسيله موادي که از جدار روده آزاد مي ‌شوند و محيط قليايي که به وسيله ترشحات صفرا ايجاد مي‌ شود، به صورت فعال درآمده و شروع به هضم مواد غذايي مي‌ کنند.

اگر اين آنزيم‌ها به جاي دوزادهه، در داخل بافت پانکراس فعال شوند، شروع به از بين بردن و هضم بافت خود پانکراس کرده که به اصطلاح "پانکراتيت" يا " التهاب لوزالمعده" ناميده مي ‌شود.

بر حسب عامل ايجاد کننده و شدت آن ممکن است التهاب لوزالمعده خفيف و گذرا و يا شديد و کشنده باشد.

دو نوع التهاب لوزالمعده داريم : پانکراتيت حاد و پانکراتيت مزمن.

پانکراتيت حاد:

عواملي که التهاب حاد لوزالمعده را موجب مي ‌شوند شامل اختلالات مادرزادي، عفونت‌هاي ويروسي، ضربه‌هاي شکمي، الکل، سنگ‌هاي صفراوي، افزايش چربي خون ، بعضي داروها و برخي عوامل ديگر هستند.

علايمي‌چون درد شکم، تهوع و استفراغ از علايم اوليه پانکراتيت حاد مي ‌باشند.

با مراجعه به پزشک و معاينه توسط ايشان و انجام آزمايش‌هاي لازم، راديوگرافي، سونوگرافي، سي‌تي‌اسکن و آندوسکوپي مي‌ توان تشخيص را مسجل و شدت بيماري را تعيين کرد و درمان طبي يا جراحي را انجام داد.

پانکراتيت مزمن:

در مواردي که اشکالات آناتومي‌، مصرف طولاني مدت الکل و يا سنگ‌هاي صفراوي مکرر عامل ايجاد التهاب باشند، نسج پانکراس به تدريج از بين رفته و پانکراتيت مزمن ايجاد مي ‌شود که بر اساس شدت آن، موجب علايمي ‌چون درد شکم پس از خوردن غذا، اسهال طولاني مدت ناشي از هضم نشدن مواد غذايي، کاهش وزن و حتي در موارد شديد‌تر افزايش قند خون مي ‌شود.

سرطان لوزالمعده:

سرطان لوزالمعده ممکن است به دنبال پانکراتيت مزمن ايجاد شود و يا خود عامل پانکراتيت حاد باشد. عواملي چون الکل، سيگار و برخي مواد سمي‌ و شيميايي را مي ‌توان جزو علل سرطان لوزالمعده به حساب آورد. علايمي‌ مثل درد شکم، لاغري و زردي از علايم سرطان پانکراس مي ‌باشند.

سرطان لوزالمعده با مراجعه به پزشک و انجام معاينات لازم و سپس سونوگرافي، سي‌تي‌اسکن، ام‌آر‌آي(MRI) و آزمايش خون تشخيص داده مي ‌شود و وسعت و انتشار آن به ساير نواحي اطراف بافت پانکراس يا نواحي دورتر مشخص مي گردد و تصميم مناسب درباره قابل جراحي بودن و نوع عمل جراحي گرفته مي ‌شود.

اغلب بيماران مبتلا دير به پزشک مراجعه مي ‌کنند و يا پزشکان دير تشخيص مي‌ دهند، بنابراين در اغلب موارد، بيماري پيشرفته و غير قابل درمان مي‌ باشد و درمان بيشتر جنبه تسکيني دارد.

مروري بر ديابت بارداري

ديابت اختلالي است که در آ‌ن سازگاري بدن با ميزان قند خون تغيير مي‌کند. ديابت به دو نوع تقسيم‌بندي مي‌شود: ديابت نوع اول و ديابت نوع دوم.

در ديابت نوع اول که معمولا در افراد جوان رخ مي‌دهد پانکراس يا لوزالمعده قادر به توليد انسولين کافي نيست.

ديابت نوع دوم بيشتر شايع است و غالبا کودکان و بزرگسالان را مبتلا مي‌کند. در ديابت نوع دوم بدن نسبت به انسولين مقاومت مي‌کند. اين نوع ديابت با چاقي، بيماري‌هاي قلبي- عروقي و ساير مشکلات همراه است.

زناني که هرگز مبتلا به ديابت نبوده‌اند ممکن است در دوران بارداري به ديابت مبتلا شوند که به آن "ديابت بارداري" مي‌‌گويند.

اين حالت در بارداري نياز به ارزيابي، توجه و درمان ويژه دارد. ديابت بارداري معمولا بعد از زايمان از بين مي‌رود، اما ممکن است در بارداري‌هاي بعدي، مجددا نمايان شود يا ممکن است در سال‌هاي بعد، فرد را مستعد ابتلا به ديابت نوع دوم کند.

خطرات ديابت براي زنان باردار

* بزرگي يا ماکروزومي جنين(وزن جنين بيش از حد طبيعي است)

* هيپوگليسمي نوزادي(کاهش قندخون در نوزاد)

* احتمال بيشتر براي سخت‌زايي (زايمان سخت به دنبال بزرگي جنين، به دليل اين که جنين قادر به عبور از لگن مادر نيست)

* تولد جنين با نقايص مادرزادي

* افزايش احتمال زايمان سزارين، يا زايمان طبيعي به همراه عمل جراحي کوچک و احتمال بيشتر براي استفاده از فورسپس(دستگاه کمک‌کننده خروج جنين)

* افزايش خطر زايمان زودرس يا تولد نوزاد مرده

کنترل زنان باردار مبتلا به ديابت

آنچه که از اهميت خاصي برخوردار است، کنترل ديابت قبل از تصميم‌گيري براي بارداري است. بنابراين مراقبت‌هاي قبل از بارداري در زناني که ديابت دارند بسيار ضروري است. کنترل قند خون از بروز خطرات و عوارض ديابت در مادر و جنين مي‌کاهد. درمان ساير بيماري‌هاي مزمن که ممکن است همراه با ديابت اتفاق بيفتند، مانند بيماري‌هاي قلبي، پرفشاري خون و بيماري‌هاي عروق خوني محيطي بسيار مهم است و شانس به دنيا آوردن نوزادي سالم را افزايش داده و عوارض مرتبط با بارداري را در مادران کاهش مي‌دهد. بنابراين کنترل منظم قند خون ضروري است.

بسياري از داروهايي که براي ديابت استفاده مي‌شود، براي زنان باردار ممنوع است. پزشک داروهاي خاصي را براي درمان ديابت اين زنان تجويز مي کند. همچنين داروهاي رقيق‌کننده خون و درمان‌هايي را هم براي کنترل فشار خون براي او در نظر مي‌گيرد. گاهي هم ممکن است داروهاي بدون نسخه يا داروهاي گياهي با توصيه پزشک استفاده شود.

زنان باردار مبتلا به ديابت نوع دوم ممکن است به انسولين نياز داشته باشند، حتي اگر قبل از بارداري از انسولين استفاده نکرده باشد. زنان بارداري که انسولين دريافت مي‌کنند، لازم است تا ميزان انسولين را تنظيم نمايند.

زنان مبتلا به ديابت بارداري هم ممکن است در دوران بارداري به انسولين احتياج پيدا کنند

مروري بر ديابت بارداري

ديابت اختلالي است که در آ‌ن سازگاري بدن با ميزان قند خون تغيير مي‌کند. ديابت به دو نوع تقسيم‌بندي مي‌شود: ديابت نوع اول و ديابت نوع دوم.

در ديابت نوع اول که معمولا در افراد جوان رخ مي‌دهد پانکراس يا لوزالمعده قادر به توليد انسولين کافي نيست.

ديابت نوع دوم بيشتر شايع است و غالبا کودکان و بزرگسالان را مبتلا مي‌کند. در ديابت نوع دوم بدن نسبت به انسولين مقاومت مي‌کند. اين نوع ديابت با چاقي، بيماري‌هاي قلبي- عروقي و ساير مشکلات همراه است.

زناني که هرگز مبتلا به ديابت نبوده‌اند ممکن است در دوران بارداري به ديابت مبتلا شوند که به آن "ديابت بارداري" مي‌‌گويند.

اين حالت در بارداري نياز به ارزيابي، توجه و درمان ويژه دارد. ديابت بارداري معمولا بعد از زايمان از بين مي‌رود، اما ممکن است در بارداري‌هاي بعدي، مجددا نمايان شود يا ممکن است در سال‌هاي بعد، فرد را مستعد ابتلا به ديابت نوع دوم کند.

خطرات ديابت براي زنان باردار

* بزرگي يا ماکروزومي جنين(وزن جنين بيش از حد طبيعي است)

* هيپوگليسمي نوزادي(کاهش قندخون در نوزاد)

* احتمال بيشتر براي سخت‌زايي (زايمان سخت به دنبال بزرگي جنين، به دليل اين که جنين قادر به عبور از لگن مادر نيست)

* تولد جنين با نقايص مادرزادي

* افزايش احتمال زايمان سزارين، يا زايمان طبيعي به همراه عمل جراحي کوچک و احتمال بيشتر براي استفاده از فورسپس(دستگاه کمک‌کننده خروج جنين)

* افزايش خطر زايمان زودرس يا تولد نوزاد مرده

کنترل زنان باردار مبتلا به ديابت

آنچه که از اهميت خاصي برخوردار است، کنترل ديابت قبل از تصميم‌گيري براي بارداري است. بنابراين مراقبت‌هاي قبل از بارداري در زناني که ديابت دارند بسيار ضروري است. کنترل قند خون از بروز خطرات و عوارض ديابت در مادر و جنين مي‌کاهد. درمان ساير بيماري‌هاي مزمن که ممکن است همراه با ديابت اتفاق بيفتند، مانند بيماري‌هاي قلبي، پرفشاري خون و بيماري‌هاي عروق خوني محيطي بسيار مهم است و شانس به دنيا آوردن نوزادي سالم را افزايش داده و عوارض مرتبط با بارداري را در مادران کاهش مي‌دهد. بنابراين کنترل منظم قند خون ضروري است.

بسياري از داروهايي که براي ديابت استفاده مي‌شود، براي زنان باردار ممنوع است. پزشک داروهاي خاصي را براي درمان ديابت اين زنان تجويز مي کند. همچنين داروهاي رقيق‌کننده خون و درمان‌هايي را هم براي کنترل فشار خون براي او در نظر مي‌گيرد. گاهي هم ممکن است داروهاي بدون نسخه يا داروهاي گياهي با توصيه پزشک استفاده شود.

زنان باردار مبتلا به ديابت نوع دوم ممکن است به انسولين نياز داشته باشند، حتي اگر قبل از بارداري از انسولين استفاده نکرده باشد. زنان بارداري که انسولين دريافت مي‌کنند، لازم است تا ميزان انسولين را تنظيم نمايند.

زنان مبتلا به ديابت بارداري هم ممکن است در دوران بارداري به انسولين احتياج پيدا کنند

گرما برای قلب مضر است

 

شاید شما هم جزو افرادی باشید که در تابستان و همراه با گرم شدن هوا میلتان به غذا کاهش می یابد و نسبت به بقیه فصول عصبانی‌تر هستید و گاهی با مشکل تپش قلب نیز مواجه می ‌شوید.

این حالت تا حدی طبیعی است، چون گرما بر فعالیت قلب ما اثر دارد. به طور معمول وقتی هوا گرم‌تر می‌ شود، بدن ما به طور خودکار در صدد تعدیل این گرما و حفظ دمای ثابت بدن علی رغم افزایش دمای محیط برمی ‌آید.

همانطور که می ‌دانید، هیپوتالاموس در مغز متوجه تغییرات دمایی می‌ شود و پیام‌هایی را به قسمت‌های گوناگون بدن می ‌فرستد. غدد عرق با گرفتن این پیام سعی می‌ کنند که با کمک تعریق، سطح پوست را خنک کنند. رگ‌های خونی نیز منبسط می‌ شوند تا گرما از عروقی که از نزدیک پوست عبور می ‌کنند، آزاد شود، یعنی در یک کلام کار قلب زیادتر می ‌شود. تصور کنید در فردی که دارای بیماری قلبی باشد، افزایش کار قلب یعنی بالا رفتن خطر سکته قلبی.

شاید شما هم دیده یا شنیده‌اید که در گرمای تابستان و ترافیک سنگین، آمار مرگ ناگهانی بیشتر از زمستان است.

اگر در تهران یا حتی مناطق خشک کویری زندگی می‌ کنید، باید خوشحال‌تر باشید، چون خشکی هوا موجب می‌ شود عرق شما تبخیر شده و خنک شوید. اما در شهرهایی مانند بوشهر و بندرعباس که رطوبت هوا بالاست، نه تنها گرما، بلکه حجم خون هم بالاتر است، بنابراین قدرت تبخیر عرق کمتر می ‌شود. در این مناطق که رطوبت هوا بالاست، به دلیل افزایش حجم خون، کار قلب بیشتر می ‌شود.

توصیه من به همه کسانی که مشاغل آنها طوری است که مجبورند در هوای گرم کار کنند و از نعمت هوای خنک کولر محروم‌اند، این است که با پوشیدن لباس رنگ روشن، نوشیدن آب به اندازه کافی (وقتی شما تشنه اید، خون غلیظ و حاوی آب کمتری است و باید به پیام هیپوتالاموس مبنی بر حس تشنگی گوش کنید و حتما آب کافی بنوشید) و کم‌کردن گرما تا حد قابل قبول مانند شستن پاها یا قراردان پاها در آب خنک به سلامت قلب خود کمک کنند.

اگر شما یک بیمار قلبی هستید و به گرگرفتگی عروق دچارید، یادتان نرود که باید با پزشک خود در خصوص گرمای محیط کار مشورت کنید. بسیاری از رانندگان تاکسی را می‌ بینیم که با هوشیاری، روی سقف ماشین خود باربند حصیری بسته‌اند و یک بطری کوچک آب و یخ همراه خود دارند که در طول روز از آن می ‌نوشند و یا دست و صورت خود را با آن می ‌شویند.

سعی کنید از بحث‌های تنش‌زا و ایرادگرفتن به رانندگی یکدیگر بپرهیزید یا در این گرما با دعوا و ترس، بیش از این به قلب خود آسیب نزنید.

نکته دیگر اینکه هرگز در گرما به فعالیت ورزشی نپردازید و یادتان باشد که ساعت 8 تا 10 صبح در پارک یا خانه که هوا خنک‌تر است ورزش کنید.

این باور غلطی است که می ‌گویند باید صبح زود پس از نماز ورزش کنید، چون آن موقع قلب شما هنوز آماده نیست و با این کار فشار مضاعفی به آن وارد می‌ کنید. ساعت شش صبح از خواب بیدار شوید، صبحانه میل کنید و حدود ساعت هشت، ورزش کنید

رفع عطش با آبمیوه‌  

آبمیوه یكی از بهترین نوشیدنی‌هاست كه با در اختیار داشتن املاح و ویتامین‌ها، ضمن رفع عطش، بخش قابل توجهی از نیاز بدن به ویتامین‌ها را تأمین می ‌كند و پزشكان نیز مصرف روزانه آن را توصیه می ‌كنند.

هر چند مصرف آبمیوه طبیعی، تازه و خانگی در اولویت قرار دارد، اما سرعت زندگی ماشینی گاهی فرصت گرفتن آبمیوه در خانه را از مردم سلب می كند و در این ‌صورت مصرف آبمیوه‌های پاكتی كه توسط كارخانه‌ها تولید می‌ شوند هم خالی از لطف نخواهد بود.

البته آبمیوه‌های صنعتی دارای افزودنی ها و شکر اضافی هستند، اما در هر صورت مصرف آنها بهتر از نوشابه‌های گاز‌دار است .

در دهه‌های اخیر به موازات افزایش آگاهی ‌مردم نسبت به بهداشت عمومی‌ و اهمیت یافتن مسئله حفظ سلامت، مصرف سرانه انواع آبمیوه طبیعی نیز به طور مرتب افزایش یافته است.

صنعت آبمیوه‌گیری در هر كشوری از صنایع اساسی در حوزه صنایع غذایی به شمار می ‌رود. در حال حاضر سالانه بیش از 2 میلیارد آبمیوه در بسته‌بندی آلومینیومی، بیش از نیم میلیارد آبمیوه در بسته بندی كاغذی و تعداد اندكی نیز در قوطی های فلزی تولید می ‌شود.

البته در كشورهای پیشرفته، بیشترین تولید آبمیوه در ظروف شیشه ای است كه در واقع مطمئن ترین نوع آن به حساب می ‌آید، اما در كشور ما هنوز آبمیوه در بطری ‌های شیشه‌ای به طور گسترده تولید نمی ‌شود. این در حالی است كه بازار رقابت محصولات خارجی در ایران هم بسیار داغ است و برخی از انواع مشهور این محصولات از میانگین فروش بسیار خوبی برخوردار هستند. 

در  ایران مصرف سرانه آبمیوه در حدود 6 لیتر است که نسبت به كشورهای صنعتی ، عدد قابل توجهی نیست.

در هنگام نوشیدن آبمیوه‌های صنعتی باید توجه داشت كه رنگ، طعم و بوی فرآورده باید مطابق با طعم و بوی طبیعی میوه‌های مورد نظر باشد. همچنین نباید ترشیدگی و كپك‌زدگی در آبمیوه مشاهده شود. علاوه بر این، افزودن رنگ به آبمیوه‌ها هم غیر مجاز است.

نکات پزشکی و تغذیه ای برای روزه داران

پیشگیری از یبوست

در زمان روزه داری حرکات دودی روده کاهش می یابد. عدم آشامیدن آب و بعضی تغییرات در برنامه غذایی ماه مبارک رمضان گاهی موجب پیدایش یبوست می شود که برای رفع این مشکل و پیشگیری از آن، اقدامات زیر مفید است:

1- بعد از صرف غذا موجی از معده به طرف روده بزرگ می رود که در اصطلاح پزشکی به "رفلکس گاستروکولیک" معروف است. اگر بلافاصله بعد از صرف غذا به توالت بروید، این موج می تواند به عمل دفع کمک مؤثری کند.

2- در فاصله افطار تا سحری (از حدود یک ساعت بعد از افطار تا نیم ساعت قبل از سحری) آشامیدن آب کافی به رفع مشکل یبوست کمک می کند.

3- انواع سبزیجات خام، پخته و میوه ها نیز برای رفع یبوست مؤثرند.

4- حتی گاهی می توان از خیسانده آلو و انجیر خشک نیز بعد از صرف غذا به عنوان دسر استفاده کرد که هم، مزاج را روان می کند و هم در حقیقت بخش مهمی از منافع میوه را دارد.

5- خوردن چای پُررنگ ، قهوه و کاکائو موجب پیدایش حالت یبوست می شود. لذا ضروری است در مصرف این گونه مواد یا موادی که به تجربه اثر یبوست زایی آن ها برای فرد مشخص شده است، احتیاط کرد.

تغییر و اصلاح عادات

ماه مبارک رمضان الزاما با تغییر در بعضی عادات همراه است، مثلا کسانی که سیگار می کشند این فرصت را پیدا می کنند که به خاطر اطاعت از امر خدا، به شیطان نه بگویند و عادت ناشایست سیگار کشیدن را حداقل به طور موقت کنار بگذارند. بنابراین می توان با مدد جستن از فریضه پرثمر روزه به طرف ترک دائمی این اعتیاد زشت پیش رفت.

خوردن بعضی غذاهای نامناسب و مشکل ساز در هنگام افطار که متاسفانه تا حدود زیادی متداول است، مثل خوردن آش رشته همراه با نعناع و پیاز داغ و روغن فراوان، و خوردن پشمک، زولبیا و بامیه به مقدار زیاد، باید اصلاح شوند، یعنی مثلا اگر خوردن آش را لازم می دانند به خوردن آش با مقدار کم، آن هم بدون روغن و خوردن پشمک، بامیه و زولبیا به مقدار خیلی کم اکتفا کنند.

در ماه مبارک رمضان عادات خوبی مثل کمتر خوردن، در ساعت مشخص غذا خوردن، انفاق و با محبت غذا خوردن با دیگران نیز مورد توجه قرار می گیرد که انسان می تواند آن ها را در ایام دیگر سال نیز ادامه دهد.

تِرید کردن نان در آب گوشت یا غذاهای دیگر نیز به طور معمول با اختلال هضم و نفخ همراه می شود، زیرا امکان نفوذ بزاق به نانی که در مایع دیگری مثلا آبِ گوشت خیسانده شده است(نان ترید شده)، بسیار کم می شود.

در ماه مبارک رمضان عادات خوبی مثل کمتر خوردن، در ساعت مشخص غذا خوردن، انفاق و با محبت غذا خوردن با دیگران نیز مورد توجه قرار می گیرد که انسان می تواند آن ها را در ایام دیگر سال نیز ادامه دهد.

نکاتی در مورد خواب و ساعات آن

نیاز به خواب مثل نیاز به غذا ضروری است، لذا باید طوری در شبانه روز برنامه ریزی کرد که به اندازه ی کافی خوابید.

هنگام ماه مبارک رمضان، اغلب به طور اجبار تغییراتی در خواب و بیداری افراد پیدا می شود، لذا توصیه می کنیم ساعات خواب را طوری تنظیم کنید که دچار کم خوابی آزار دهنده یا پُرخوابی زیان بخش نشوید. با تنظیم ساعات خواب و با مشخص بودن زمان غذا خوردن، ساعات مربوط به مطالعه را نیز می توان به نحو مناسب برنامه ریزی کرد.

اطلاعات علمی روز با حدود 14 قرن فاصله، همان را می گوید که در منابع اسلامی به ما آموخته اند.

تغییرات هورمونی در ساعات مختلف شبانه روز، اقتضا می کند انسان شب ها زودتر بخوابد و صبح ها زودتر برخیزد و در فاصله بین الطلوعین نخوابد. همچنین از نزدیک غروب آفتاب تا هنگام مغرب شرعی زمان مناسبی برای خواب نیست. اگر برای کسی مقدور باشد، خواب قیلوله( یعنی از حدود یک ساعت مانده به ظهر، به مدت نیم ساعت خوابیدن) اثر نشاط بخشی دارد. خواب با شکم پُر بلافاصله پس از صرف سحری غالبا منجر به پیدایش طعم نامطبوع در دهان و حالت کسالت و بی نشاطی می شود. البته خواب بلافاصله پس از صرف افطار را هم توصیه نمی کنیم، اما زود خوابیدن، یعنی خوابیدن در ساعات اولیه شب را سفارش می کنیم.

اشخاصی هم که توفیق عبادت های شبانه را در این ماه دارند، لازم است حداقل 6 ساعت و نیم خواب آرام را برای خود پیش بینی کنند.

ساعات مناسب درس خواندن، هنگام ساعات توصیه شده برای بیداری است، اما بلافاصله بعد از صرف غذا یا در لحظات پایان روز و شدت گرسنگی، زمان مناسبی نیست.

دو تذکر مهم بهداشتی

- تذکر اول: ضدعفونی کردن سبزی

برای این منظور ابتدا سبزی ها را خوب پاک کنید. سپس در تشتی بریزید و به آن آب اضافه کنید. آن گاه به اندازه یک قاشق مرباخوری مایع ظرف شویی به آن بیفزایید و زود با کمک دست، سبزی ها را در این آب بشویید(سبزی ها را در آب حاوی مایع ظرف شویی برای مدت طولانی نگه داری نکنید). حالا سبزی ها را چند بار با آب سالم بشویید. به این ترتیب تقریباً تمام تخم انگل ها و بیش از90 درصد آلودگی های میکروبی از سبزی زدوده می شود. اینک برای تکمیل کار ضدعفونی، سبزی های مذکور را که دیگر روی آن ها اثری از مایع ظرف شویی نیست در تشت آب بریزید و در برابر هر 10 لیتر آب یک قاشق چای خوری محلول پرکلرین به آن اضافه کنید. 10 دقیقه بعد سبزی ها را از آن خارج کنید و با آب سالم بشویید. این سبزی ضدعفونی شده را بیش از یکی دو روز نمی توانید در یخچال نگهداری کنید، زیرا زرد و خراب می شود.

سبزیجاتی که به صورت پخته مصرف می شوند، نیازی به ضدعفونی کردن ندارند.

- تذکر دوم: پیشگیری از مسمومیت غذایی

غذای سحری را خوب است زودتر تهیه کنید و پس از کمی خنک شدن در یخچال قرار دهید و هنگام سحر آن را دوباره خوب گرم کنید.

اگر بعد از افطار، سحری را تهیه کرده اید و نمی توانید آن را به سرعت خنک کرده و در یخچال قرار دهید، درپوش قابلمه ی غذا را در حالی که هنوز روی شعله اجاق گاز است بگذارید به نحوی که کاملا دهانه ظرف را بپوشاند، سپس بدون آن که درپوش قابلمه را بردارید بگذارید بماند تا هنگام سحر مجددا آن را داغ کنید.

این روش فقط برای چند ساعت قابل استفاده است، وگرنه به طور معمول غذای آماده ی مصرف را یا باید به طور کامل سرد کرد، یعنی درون یخچال نگهداری کرد( دمای یخچال حدود 5-4 درجه سانتی گراد بالای صفر است)، و یا باید به صورت کاملا داغ یعنی شعله کنترل شده آتش(یعنی دمای بالای 80 درجه) نگه داشت.

نگهداری غذا در شرایط نه سرد و نه داغ خطرآفرین است.

 

منبع: کتاب بهداشت تغذیه در روزه

رفع تشنگی در روزه داری

 

سر کشیدن آب زیاد بین غذای سحری، به امید جلوگیری از تشنگی در طول روز اشتباه است، چون باعث رقیق شدن شیره معده و در نتیجه نفخ و اختلال در هضم می شود. از طرفی، خوردن میوه در هنگام سحر ، علاوه بر مقاومت بیشتر در مقابل تشنگی، باعث رفع مشکل یبوست هم می شود.

توصیه می شود جهت تامین آب لازم، از حدود یک ساعت بعد از افطار تا نیم ساعت قبل از سحر، دست کم شش لیوان آب بنوشید. توجه داشته باشد که از خوردن چای پُررنگ ، قهوه، کاکائو و موادی که باعث دفع بیشتر آب (به علت مدر بودن) از بدن می شوند، (به خصوص در سحری) پرهیز کنید.

براى از بین بردن یا كم كردن عطش شدید در این ماه چه باید كرد؟

براى فهم این سؤال به این مثال توجه كنید: مزرعه اى را در نظر بگیرید كه در كنار یك رودخانه پُرآب است. براى این كه بتوانیم این مزرعه را به صورت دائم آبیارى کنیم و از حملات احتمالى آب در فصول گوناگون در امان نگه داریم، سدى مقابل آب مى زنیم تا بتوانیم آب را مهار كرده و با ایجاد روزنه هایى در سد به صورت دائم و كنترل شده مزرعه مان را آبیارى كنیم.

در ماه مبارك رمضان نیز بایستى سدى در بدنمان بسازیم كه بتوانیم آب و مواد غذایى را كه در سحرى مصرف كرده ایم به صورت یكنواخت و دائم در طول روز به قسمت هاى مختلف بدنمان برسانیم. این كار را مى توانیم با مصرف مواد غذایى پُرفیبر(سبزیجات و میوه ها) انجام دهیم.

این گروه از مواد غذایى با احاطه سایر گروه هاى غذایى خورده شده:

اولا باعث مى شوند آنزیم هاى گوارشى به صورت آرام آرام روى مواد غذایى اثر كنند.

ثانیا با كم كردن سرعت جذب مواد غذایى باعث مى شوند كه بدن به آهستگى و در فرصت مناسب به جذب مواد غذایى اقدام كند تا هم دچار خستگى كمترى شود و هم از افزایش ناگهانی قند خون و ترشح انسولین بالاى بعد از آن جلوگیرى كند.

بنابراین توصیه مى شود در سحرى از مواد غذایى پرفیبر مثل سبزیجات و بالاخص میوه ها استفاده كنید، چرا كه میوه ها اولا منبع سرشارى از فیبر هستند، و ثانیا قند موجود در میوه ها در حالت خالص و بدون فیبر هم دیرتر از قندهاى ساده جذب مى گردد كه این امر سبب مى گردد فرد دیرتر احساس گرسنگى نماید.

مواد غذایى پرفیبر آب زیادى را در خود جذب كرده و بدن مى تواند آب را به آهستگى جذب كند و احساس تشنگى، دیرتر عارض مى گردد.

یكى از مكانیسم هاى احساس گرسنگى، خالى بودن معده است. فیبرها سرعت حركت مواد غذایى را نیز كاهش مى دهند و این مساله باعث مى شود كه مكانیسم مذكور دیرتر شروع شود.

مصرف آب به مقدار فراوان در وعده سحرى و بالاخص ما بین غذا توصیه نمى شود، زیرا باعث رقیق شدن اسید و آنزیم هاى گوارشى شده و اختلال در روند هضم را باعث مى شود.

چه مواد غذایى را بهتر است در این ماه، در رژیم غذایى خانواده قرار داد؟

به طور خلاصه توصیه مى شود از مواد غذایى زیر در ماه مبارك رمضان بیشتر استفاده کنید:

در وعده سحرى:

- از غذاهایى كه داراى قندهاى مركب هستند مثل میوه جات بیشتر استفاده شود.

- از غذاهاى حاوى فیبر مثل سبزیجات ومیوه جات بایستى بیشتر استفاده شود.

- از مواد غذایى سرخ شده ، پرچرب و شیرین پرهیز گردد.

- از غلات و حبوبات به میزان دلخواه در غذاى سحرى استفاده گردد.

- مصرف بیش از حد گوشت در سحرى توصیه نمى گردد.

- مصرف آب قبل از شروع سحرى و در بین وعده هاى غذایى توصیه نمى شود.

- مصرف ادویه جات و غذاهایى مثل كله پاچه، سیرابى و... در سحرى توصیه نمى شود.

در وعده افطارى و شام :

- شروع افطارى بایستى با چند عدد خرما، همراه با كمى آب ولرم یا شیر ولرم باشد.

- سعى شود بین افطارى و شام فاصله ای وجود داشته باشد.

- شروع افطارى همراه با نوشیدنى هاى خنك نباشد، بلكه حتما باید ولرم باشد. سوپ انتخاب خوبی است.

- مصرف بیش از حد مواد غذایى پُرچرب و شیرین در افطار سبب تشنگى و به دنبال آن مصرف زیاد آب مى شود، در نتیجه با كاهش غلظت اسید و آنزیم هاى گوارشى موجب اختلال در هضم و جذب مواد غذایى مى شود.